Bartłomiej Liber

Gazeta Prawna 21.07.2011

                  

Co do zasady „transakcje zbycia” należą do czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług – mieszczą się bowiem w zakresie odpłatnej dostawy towarów lub świadczenia usług. Na mocy wyłączenia wynikającego z przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług
(dalej: „ustawa o VAT”) – opodatkowaniu podatkiem VAT nie podlega transakcja zbycia całego przedsiębiorstwa jak również jego zorganizowanej części.

 

Podatnik zamierza sprzedać przedsiębiorstwo innej spółce. Transakcja ta obejmowała będzie cały majątek ruchomy i nieruchomy przedsiębiorstwa. Nabywcy będą przekazane również wszelkie kontakty handlowe.

W powyższym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości, że opisywana transakcja dokonywana przez podatnika nie podlega opodatkowaniu VAT (po jego stronie nie wystąpi więc obowiązek zapłat y tego podatku). W praktyce podatnicy podatku VAT często spotykają się jednak z mniej oczywistymi sytuacjami, których prawidłowe zakwalifikowanie nastręcza im wiele trudności. W szczególności przedmiotem nieporozumień oraz wynikających z tego negatywnych konsekwencji dla podatnika może być taka transakcja zbycia, której przedmiotem jest tylko część majątku przedsiębiorstwa.

Prawidłowe rozróżnienie pomiędzy transakcją zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa a transakcją zbycia konkretnych aktywów jest dla podatnika istotne przede wszystkim z tego powodu, że jeżeli w konkretnym przypadku nie dojdzie do zbycia składników przedsiębiorstwa stanowiących wymagane przepisami minimum - pozwalające na zakwalifikowanie transakcji do pierwszej z powyższych kategorii, to przeprowadzona transakcja nie będzie mieściła się w zakresie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT i w konsekwencji nie skorzysta z wyłączenia spod działania ustawy o podatku VAT. W związku z powyższym w interesie podatnika leży dokonanie, w każdym konkretnym przypadku, prawidłowej oceny czy dana transakcja stanowi „zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa”.

Według przepisu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT „zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa” jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. 

Orzecznictwo sądów administracyjnych zmierza w tym kierunku, że będący przedmiotem transakcji zbiór składników majątkowych musi w działającym przedsiębiorstwie być wyodrębniony (lub nadawać się do wyodrębnienia) zarówno pod względem organizacyjnym (osobny zespół pracowników, urządzeń, a nawet pomieszczeń), jak też i finansowym. Wprawdzie nie jest konieczne, aby był to zakład samobilansujący się, jednak ważne jest, aby z księgowego punktu widzenia możliwe było przypisanie tej części przedsiębiorstwa wypracowywanych przez nią przychodów oraz generowanych kosztów. Zgodnie z najnowszym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sygn.: I SA/Kr 29/10) najistotniejszym z opisanych powyżej przymiotów charakteryzujących „zorganizowaną część przedsiębiorstwa” jest ostatni z nich - przesądzenie czy dany zespół składników majątkowych może stanowić niezależne przedsiębiorstwo – to on decyduje
o tym, czy mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa.

Powyższe oznacza, że aby można było daną transakcję zakwalifikować jako „zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa” powinna ona obejmować co najmniej składniki, które determinują funkcje spełniane przez przedsiębiorstwo. O przedmiotowej transakcji można więc mówić tylko wtedy, gdy zespół składników wchodzących w skład transakcji stanowi niezbędne minimum, bez którego dane przedsiębiorstwo nie może realizować swoich zadań gospodarczych.

Na koniec warto zwrócić uwagę, że transakcja zbycia przedsiębiorstwa bądź jego zorganizowanej części podlegać będzie – jako zwolniona od podatku VAT – opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.